Prime:

'Nazorg schipholbrand slecht'

 

http://www.mikado-ggz.nl/artikel.php?artikel_id=448


Minister Verdonk heeft laten weten dat de nazorg voor de overlevenden van de Schipholbrand goed is geregeld. Voor allen die de brand hebben overleefd, is een team van artsen en psychologen beschikbaar, aldus de bewindsvrouwe. Uit de gegevens van Prime 95, de stichting die zich inzet voor de verbetering van de positie van geïllegaliseerden, blijkt dat dit niet het geval is.

Ten tijde van de brand, in de nacht van 26 op 27 oktober, verbleven in totaal 268 personen in het detentiecentrum op Schiphol Oost. Elf van hen zijn bij de brand omgekomen. Van de overlevenden zijn 130 mensen overgebracht naar detentiecentrum Zeist, 96 naar de twee gevangenisboten in Rotterdam en 8 personen naar het bureau van de Koninklijke Marechaussee. Op Schiphol-Oost zijn nu nog 18 illegalen gedetineerd. Vijf ex-gedetineerden zijn nog voortvluchtig.

Radiostilte
De gedetineerden van Schiphol zijn eerst opgevangen door de Geestgronden, de instelling voor geestelijke gezondheidszorg in het zuidelijk deel van de provincie Noord-Holland. Volgens woordvoerster Joke van Ballegooien is echter afgesproken dat over de opvang van de illegalen door Geestgronden niets meer zal worden gezegd. "De gemeente Haarlemmermeer is eindverantwoordelijk, daarom gaat de communicatie nu via de gemeente". Ook de gemeentelijke woordvoerster, mevrouw Kistjes, laat weten niets over de zaak te mogen zeggen. De woordvoering ligt bij het ministerie van Justitie.

Intakegesprek met psycholoog
Als gevolg van de brand kunnen bij de overlevenden stress en traumatische reacties optreden, die eventueel kunnen leiden tot angststoornissen, slaapstoornissen, depressieve stoornissen, of een post-traumatische stressstoornis. Om psychische stoornissen te voorkomen, is goede opvang noodzakelijk. Volgens de woordvoerder van minister Verdonk, Wim van Weegen, waren de eerste psychologen daarom al in detentiecentrum Zeist voor de gedetineerden aankwamen. "Alle illegalen hebben meteen een intakegesprek gehad met een psycholoog, een arts of een medisch team. Dit om te zien of ze medicijnen, medische verzorging of psychische hulp nodig hebben," legt Van Weegen uit. "In Zeist waren twaalf psychologen beschikbaar. Daarnaast waren er nog enkele geestelijk verzorgers uit het gevangeniswezen aanwezig om met de mensen te praten. Dat geldt ook voor Rotterdam," aldus Van Weegen.

Traumahulp Nederland ingeschakeld
Verder is traumahulp Nederland ingeschakeld. Deze organisatie heeft snel een team psychologen beschikbaar gesteld. Van Weegen: "Er is veel gedaan aan geestelijke hulpverlening." Daarbij is rekening gehouden met de verschillende culturele en religieuze achtergronden van de gedetineerden. "Hen is gevraagd of ze met iemand wilde praten of een ceremonie of ritueel wilden houden. Daar is zoveel mogelijk ruimte voor gegeven. Dat wil zeggen: op individuele basis. Niet als groep. Omdat sommige gedetineerden vreemdelingen zijn met een strafblad, mogen zij niet in een groep samenkomen," legt Van Weegen uit.

Maximale zorg en begeleiding?
Volgens een brief die minister Verdonk aan de Tweede Kamer schreef wordt aan alle betrokkenen "maximale zorg en begeleiding geboden". Ahmed Pouri, woordvoerder van Prime 95, heeft twaalf gesprekken met ooggetuigen gevoerd. Hieruit komt naar voren dat zeker in de helft van de gevallen geen goede nazorg beschikbaar is. "Wat Verdonk zegt is niet waar", zegt Pouri. "Overlevenden van de brand zijn naar de gevangenis gebracht. Daar is hen verteld dat ze op hun beurt moeten wachten voor een gesprek met een psycholoog of een arts. Per 800 gevangenen is er slechts één arts beschikbaar." Bovendien vertelt Pouri dat mensen al dagen in dezelfde kleren lopen die zij tijdens de brand droegen. Hun kleding stinkt dus nog naar rook. Velen hebben geen mogelijkheid gekregen om hun familie te bellen omdat zij hun agenda met telefoonnummers niet hebben gekregen. Ze kunnen dus niet bellen om te vragen kleding te brengen, aldus Pouri.
Een journalist van NRC Handelsblad sprak samen met een advocaat zeven dagen na de brand met een gedetineerde die naar een Rotterdamse detentieboot is overgebracht. Zij waren de eersten tegen wie de man zijn verhaal kwijt kon. Hij had met niemand gesproken, niet met celgenoten, niet met beveiligers, niet met een arts of psycholoog, en niet met een 'terugkeerfunctionaris' van Justitie. Hij weet niet wat er precies is gebeurd tijdens de brand, weet niets van de 11 doden. De televisie verstaat hij niet. Volgens een woordvoerder van Justitie gaat het "om een individueel geval." De man zelf zegt "Pas als ik kan praten, weet ik weer dat ik kan bestaan."

Opgesloten in een kooi en andere traumatische ervaringen
Uit de verklaringen van ooggetuigen komt naar voren dat de marechaussee de overlevenden onder schot hebben gehouden. Degenen die waren bevrijd, werden geboeid en opgesloten in een metalen luchtkooi. Een jongen van 24 en een vrouw van 50 jaar zijn in de kooi geboeid. De marechaussee beval hen niet te bewegen en hield pistolen op hen gericht. De gedetineerden mochten elkaar niet bevrijden. Dat was voor hen een extra traumatische ervaring. "Eén man uit cel 12 vertelde mij dat hij 'schuldige ogen' had. Hij was zeer gechoqueerd omdat hij machteloos heeft moeten toezien hoe zijn buurman in de brand vloog en voor zijn ogen stierf," aldus Pouri. "Deze mensen voelen zich echt als een beest behandeld. Toen ze op televisie zagen dat Verdonk zei dat ze goed werden behandeld, waren ze dan ook woedend." De marechaussee op Schiphol heeft tegen van journalisten van de Volkskrant bevestigd dat er tweemaal een wapen is getrokken. Ook is bevestigd dat een aantal gevangenen werd geboeid om te voorkomen dat ze zouden ontsnappen. Een brandweerman die bij de eerste aflossing rond zes uur op Schiphol arriveerde beschreef de situatie als volgt. "Er hing een fascistische sfeer. Zwaar bewapende mannen stonden om die stumpers heen. Het leek Guantánamo Bay wel".

Vrij op Humanitaire gronden
De rechtbank op Schiphol heeft vrijdag 4 november gesommeerd een Nederlandse vrouw, die bij de brand in het detentiecentrum vastzat, op humanitaire gronden vrij te laten. De vrouw zat vast op verdenking van smokkel van zes kilo cocaïne. De rechtbank vindt dat de vrouw in staat moet worden gesteld om de trauma's van de brand "buiten de muren van de bajes" te verwerken. Daarnaast gaan er stemmen op om de overlevenden van de brand die geen verblijfsstatus op humanitaire gronden een verblijfsvergunning te verstrekken. Vooralsnog wil minister Verdonk hier echter niets van weten. Ze wil wachten op het onderzoek van de technische recherche naar het ontstaan en de gang van zaken rond de brand. In maart wordt een tussentijds rapport verwacht.

Roep om humaner detentiebeleid
Pouri vreest dat uit het onderzoek van de technische recherche de conclusie zal worden getrokken dat de gang van zaken rond de brand een kwestie van nalatigheid van enkele personen was. "Ik ben bang dat het ministerie de zaak afdoet als een incident", zegt Pouri. "Niemand wist tijdens de brand wat hij moest doen. De chaotische reactie op de brand is het effect van jarenlange bezuinigingen op de opvang van illegalen en asielzoekers. Het is een effect van het ontmoedigingsbeleid. Dit soort incidenten zijn onvermijdelijk bij zo'n streng en karig beleid. Er was geen goed plan wat te doen bij brand. Er zijn bijvoorbeeld geen brandoefeningen gehouden." Het NRC Handelsblad onderzoek bevestigt het karige beeld. Advocaten schrikken iedere keer opnieuw van de voorzieningen op de Rotterdamse detentieboten. Deze zijn zo minimaal als ze nergens anders in Nederland zijn, ook niet in huizen van bewaring en gevangenissen. Eén advocaat spreekt van 'een kruitvat', een ander van 'De hel van Dante'. Ook Pharos, het kenniscentrum vluchtelingen en gezondheid, hoopt dat de brand de aanleiding zal zijn om een betere en meer humane vorm te vinden voor de detentie van uitgeprocedeerde asielzoekers die Nederland moeten verlaten.

 

 

 

 
  Home