28 - 12 - 2006

 

 

 

Pardon - wie is nou eigenlijk de baas?

Dat vroeg zich menig kiezer drie weken na de verkiezingen af bij het zien van de televisiebeelden rond de crisis om het General Pardon. De gekozen volksvertegenwoordiging vroeg de demissionaire regering tot twee keer toe om ‘… geen onomkeerbare beslissingen meer te nemen’ en uitzettingen van ‘de 26,000’ oude asielzoekers op te schorten tot na de formatie. ‘Kan niet. Dat doe ik niet’, was het antwoord van Rita Verdonk. En het hele kabinet steunde haar totdat de Tweede Kamer tot het machtsmiddel van een motie van afkeuring greep. Na twaalf uur crisis in het kabinet kon het ineens wel, wat de arrogante houding van het kabinet in deze kwestie blootlegde.
Het is te gek om los te lopen dat een regering, en ook nog een demissionaire regering, de wens van de democratische meerderheid zomaar van tafel veegt. De Tweede Kamer is tenslotte net door het volk gekozen. In een democratie liggen de verhoudingen eenvoudig. De volksvertegenwoordiging is de wetgevende en controlerende macht. Dan moet iemand de wet uitvoeren. Dat is het kabinet met het ambtelijke apparaat. Hoewel premier Balkenende als lijsttrekker gekozen is in de Tweede Kamer, doet hij op het moment dat hij tot minister en premier benoemd wordt afstand van zijn functie van volksvertegenwoordiger. Vanaf dat moment is hij een benoemd functionaris. Hier speelt ons de monarchie parten. In een democratie wordt een premier of door de volksvertegenwoordiging of door het volk gekozen. Als gekozene ben je verantwoording verschuldigd aan je kiezer. In Nederland worden de premier en ministers nog steeds benoemd door de koningin. Op dat moment zijn ze geen volksvertegenwoordigers meer, maar dienaren van de monarch. Een uitgeklede monarch die ook al geen eigen politieke mening mag hebben en dus eigenlijk niet mag sturen.
Dat een demissionair kabinet alleen de lopende zaken mag afhandelen en geen nieuw beleid mag invoeren is logisch, ze moeten immers het door de Tweede Kamer goedgekeurde beleid uitvoeren. Om de gewijzigde koers van de meerderheid van de Tweede Kamer uit te voeren te weigeren grenst wel aan arrogantie, in ieder geval is het een poging te manipuleren en de macht naar zich toe te trekken.

Waarom wordt in de politiek zoveel gemanipuleerd?
Het bepalen van de koers oftewel het beleid is het recht van de wetgever, de Tweede Kamer dus. Het kabinet is de uitvoerende macht. Dat de uitvoerende macht een flinke stempel druk op het beleid heeft twee redenen. Je kunt de verhoudingen vergelijken met een opdrachtgever en een aannemer bij het bouwen van een huis. De opdrachtgever (de Tweede Kamer) bepaalt, wat hij wil en wat het mag kosten. De aannemer is de deskundige en heeft verstand van zaken. Ten eerste kan hij beoordelen of de wensen van de opdrachtgever voor het beschikbare budget uitvoerbaar zijn. Zo niet zal hij als deskundig adviseur de opdrachtgever naar een uitvoerbare opdracht leiden. Ten tweede kan de aannemer de zaken die niet uitdrukkelijk in de opdracht geregeld zijn vrij volgens zijn eigen deskundige inzicht uitvoeren. Als goede verkoper, brengt hij het liefst het product aan de man, waarmee hij het meest verdient. Zeker als je geen concurrentie te vrezen hebt, zal de neiging groeien de opdrachtgever te manipuleren met het deskundige advies onder de mom ‘dat kan niet ‘. In de democratie zit de opdrachtgever vast aan één uitvoerder die vier jaar in een monopolypositie kan opereren. In de vrije markt zouden wij dit als bijzonder ongezond beschouwen. Daarom is het goed functioneren dan de volksvertegenwoordiging van bijzonder belang. De diversiteit van partijen is één garantie om het stelsel scherp te houden. Het zou wenselijk zijn dat de kiezers als uiteindelijke opdrachtgever een extra vetorecht krijgt een noodrem. We hebben het met het Europese grondwet referendum uitgeprobeerd. Een referendum als stok achter de deur houdt de spelers wel scherp en is een extra garantie voor kwaliteit. Maar ook een gekozen ministerpresident/burgemeester en een districtenstelsel zou meer loyaliteit met de kiezer bewerkstelligen.

Heerenveense Courant en de Zuid-Friesland.
Ursi Frehner


 
  Home