Gezien: dhr. B

Datum: 11 december 2005-12-14

Diagnose

Gedurende een dag heb ik ten kantore van Prime, Vluchtelingenorganisatie, de heer B kunnen observeren en spreken. Tweemaal hebben we een afgezonderd tweegesprek gevoerd. Op grond van deze gesprekken en mijn waarnemingen kom ik tot de volgende bevindingen:

•  Meneer B. is onder behandeling geweest bij een psychiater (Suylu) die eerder amitryptiline heeft voorgeschreven. Dit is een antidepressivum dat ook voor pijnbestrijding en incontinentie wordt voorgeschreven.

•  De intentie bestaat om de gesprekken met Suylu voort te zetten. Dhr. B. maakt daartoe op korte termijn een afspraak. Dit is verstandig en ik heb het aangemoedigd.

•  Op de detentieboot heeft hij van de medische dienst andere pillen dan amitryptiline voorgeschreven gekregen. Deze pillen maakten suf. Volgens B. kregen alle gedetineerden deze medicijnen, om hen ‘stil te houden'. Meer dan televisiekijken was niet mogelijk. Herhaalde verzoeken om amitryptiline werden niet ingewilligd. Omdat amitryptiline een medicijn is dat moet worden afgebouwd, is deze plotselinge overgang naar een ander middel ronduit gevaarlijk te noemen.

•  Dhr. B. maakte een gesloten indruk, het was niet eenvoudig zijn vertrouwen te winnen. Deels is dit te wijten aan zijn ziektebeeld (posttraumatische stress stoornis (PTSS) en depressie, zie onder), deels ook aan de vernederingen die hem door hulpverleners en gevangenispersoneel zijn aangedaan.

•  De PTSS heeft zijn wantrouwen aangewakkerd tegenover mensen in het algemeen; dhr. B. is er nooit zeker van wie tot ‘de politie' behoort en wie niet. Ook weet hij niet wat er al gebeuren met zijn uitspraken: alles kan ‘tegen hem gebruikt' worden.

•  Een incident met en medegedetineerde heeft het wantrouwen verder aangewakkerd. B. vertelt hoe een Egyptische man die met hem een cel deelde plotseling vier pillen kreeg aangeboden. In de daaropvolgende nacht werd de man plotseling van zijn bed gelicht en afgevoerd. B.: ‘Waarom moet deze man 's nachts worden opgehaald, als hij, zoals ze zeggen, uit vrije wil terug wilde naar zijn land? Waarom moest hij de medicijnen nemen?'

•  Ook aan dhr. B. werd elke dag meermalen gevraagd: ‘Wil je al terug naar Marokko?' Deze vragen werden door hem ervaren als buitengewoon intimiderend. Bovendien voelt hij zich Nederlander, heeft hij een vrouw en een kind in Nederland en voelt hij dat hij ‘niets te zoeken' meer heeft in zijn land van herkomst. Hij maakt zich ernstige zorgen over hoe het verder moet, als hij zonder vrouw en kind wordt uitgezet. Wat gebeurt er met hem, en met hen?

•  B. heeft last van terugkerende nachtmerries en herbelevingen, hetgeen duidt op PTSS. De nachtmerries betreffen de brand op Schiphol. Hij ziet zichzelf in brand staan, zijn vlees is verschroeid, zijn botten zijn zichtbaar. Regelmatig wordt hij badend in het zweet wakker (nachtzweten). Hij is dan minutenlang volledig gedesoriënteerd en zeer angstig.

•  Dhr. B. vertelt ook over hoofdpijn en pijn in zijn hartstreek. Pijn in de hartstreek gaat over in hartritmestoornissen. Meestal gaat de hoofdpijn over in een verlamming van zijn benen en kan hij amper staan of lopen. De druk op zijn borst slaat naar beneden en geeft druk op zijn ingewanden, die ‘naar boven geduwd' lijken te worden. Dit kan duiden op irritable bowel syndrome, bekend symptoom van een acute stressstoornis. De somatische klachten hebben in het algemeen een duidelijke psychische component. Zorgen en herbelevingen luxeren de lichamelijke klachten.

•  Na de herbelevingen overdag (zeer angstige en levensechte regressies naar de brand) slaagt dhr. B. erin zichzelf te kalmeren door middel van ademhalingsoefeningen. Dit lukt echter niet altijd, en het effect is van korte duur.

•  Depressieve klachten doen zich eveneens voor aan dhr. B.: slapeloosheid, verminderde eetlust, neerslachtigheid, verlies van vitaliteit, dissociatie. Zijn zelfbeeld is aangetast: ik word niet behandeld als mens, ik ben minderwaardig in de ogen van anderen, ik ben overal een vreemdeling.

•  Angstklachten bestaan verder uit benauwdheid en trillen, symptomen van paniekaanvallen. De angstklachten zijn opgetreden sinds twee weken na de brand, nu dus drie weken lang.

Algemeen beeld: posttraumatische stress stoornis, depressie, acute stress stoornis.

Aanbevelingen

•  Het is zonder meer aan te raden dat dhr. B. een psychiater ziet vanwege de medicatie en de ernstige depressie

•  De PTSS moet apart worden behandeld. Dit kan gebeuren middels eye movement desensitization reprocessing of imaginaire confrontatie, echter alleen als de depressie en de angstklachten in hevigheid zijn verminderd. Desgewenst kan ondergetekende dit deel van de behandeling op zich nemen, in overleg met de psychiater.

Jean-Pierre van de Ven