Dinsdag leek de grote zaal van de Tweede Kamer op een zaaltje ergens in het land waar burgers opkomen voor ´hun´ asielzoeker, stelt Toine Heijmans vast.
De jongens hadden eieren meegenomen. Rauwe eieren voor de politie, mocht die besluiten hun vriend het land uit te zetten. Het was in Dongen, een Brabants stadje dat het opnam voor de afgewezen asielfamilie Sarkar uit Bangladesh. Heel Dongen kwam die avond in opstand tegen het vreemdelingenbeleid. Ze waren ook tegen de komst van een asielzoekerscentrum geweest, maar van hún Sarkars moesten ze afblijven.

Zo werkt het in Nederland: keihard tegen vreemdelingen, totdat die vreemdelingen onderdeel zijn geworden van je buurt. Totdat je Roney Sarkar leert kennen als dat leuke joch in je voetbalteam. Het is een typisch Hollandse paradox, zichtbaar van Heerlen tot Ameland en nu ook in de grote vergaderzaal van de Tweede Kamer.

Den Haag was dinsdag Dongen geworden. Politici, VVD´ers voorop, spuwden vuur over het lot van Hirsi Ali. Ze stonden daar met eieren in de hand: het kon nog slecht aflopen met de minister als ze hun Ayaan liet vallen. Je hoorde ineens de hyperbolentaal die asiel-actiegroepen gebruiken: Bibi de Vries voorzag VVD´ers met ´bloed aan hun handen´ en Neelie Kroes schaamde zich voor haar land.

Diezelfde politici waren de afgelopen jaren snoeihard voor vreemdelingen. De gedetineerden op Schiphol-Oost, die met zwartgeblakerde nachtmerries moeten leven, werden afgedaan, weggestopt en uitgezet. Slechts de oppositie in de Kamer maakte misbaar over hun lot - de rest liet het begaan. Ook Maxime Verhagen en Jozias van Aartsen (´Spinoza kreeg onderdak, Ayaan spuwen we uit´), die nu zo van de toren blazen.

Minister Verdonk maakte eerder grote fouten, zoals het verstrekken van informatie aan de Congolese autoriteiten over teruggestuurde asielzoekers. Ze kwam er dankzij de coalitiepartijen mee weg. Verdonk weigerde ook gedumpte Marokkaanse vrouwen terug te halen naar Nederland. Zelfs VVD-Kamerlid Hirsi Ali, die er een motie over had ingediend, liet het erbij.

En nu was ineens de maat vol. Natuurlijk: Ayaan Hirsi Magan Ali is van de buitencategorie. Een selfmade vluchteling, buitengewoon in vrijwel alles, in staat een heel land op te schudden, bedreigd en opgejaagd door radicalen. Van de Schiphol-overlevenden kun je dat niet zeggen. Maar wat weten we van die mensen? Waarom zou Mustapha Boukhari (illegaal, getrouwd, kind, vloeiend Nederlands, intelligent, vrolijk, sterk, bijna omgekomen in vleugel J van Schiphol-Oost) geen goede Nederlander kunnen zijn?

De zaak-Hirsi Ali gaat niet over een individueel geval. Het gaat om een land dat met zijn neus op de feiten is gedrukt. Het spoeddebat dinsdag liet zien hoe verkrampt vasthouden aan ´de regels´ pijn kan doen – meer pijn dan zelfs de grootste vastklampers aan die regels kunnen verdragen. Den Haag was Kollum geworden dinsdagavond – het dorp waar roodaangelopen boerenzonen eieren smeten naar de burgemeester toen er een asielcentrum moest komen en dat een paar jaar later even krachtig te hoop liep tegen de uitzetting van de Nigeriaanse Esther. Wat dichtbij komt, wordt dierbaar.

Hirsi Ali blijft Nederlands. Dat Verdonk op haar schreden terug zal keren, is onontkoombaar. De echte vraag is wat dat gaat betekenen voor het vreemdelingenbeleid. Voor de houding van de Kamer- en kabinetsleden en dan met name die van de VVD, het CDA en D66. Zullen ze verder denken dan het lot van Hirsi Ali alleen? Zullen ze voortaan meer compassie hebben met de angstige deportees die jarenlang in Nederland mochten wonen, en nu door agenten worden opgehaald en uitgezet?

De parlementariërs hebben hun eigen beleid aan den lijve ondervonden. Nu maar hopen dat ze niet weglopen voor hun gevoel dat ze dinsdag de vrije loop lieten.

Bron: Volkskrant, 18 mei, Toine Heijmans

Toine Heijmans is redacteur van de Volkskrant en auteur van De Asielmachine (Meulenhoff, 2005)